پرونده ثبت نشان جغرافیایی قالی تبریز ، توسط اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان قالی تبریز جهت ثبت کشوری آماده و برای ارسال به مرکزملی فرش ایران تحویل اداره فرش استان شد.
 

تعریف نشان جغرافیایی
نشانه اي است كه مبدأ كالايي را به قلمرو، منطقه يا ناحيه اي از كشور منتسب مي سازد. مشروط بر اينكه كيفيت و مرغوبيت، شهرت يا ساير خصوصيات كالا اساساً قابل انتساب به مبدأ جغرافيايي آن باشد.

در بخشی از متن این پرونده میخوانیم :

پیشینه شهر تبریز
ارتباط شهر تبریز با گروهی از شهرها و قلعه‌های همزمان با دوران مادها، در میان محققین مورد مشاجره فراوان قرار گرفته‌است. تعدادی از محققین بر این عقیده‌اند که دژ « تارویی- تارمکیس » ، که نام آن در کتیبهٔ سارگن دوم - پادشاه آشور در بین سال‌های ۷۰۵ تا ۷۲۱ پیش از میلاد مسیح - آمده، در محل شهر کنونی تبریز قرار دارد. این دژ بنابر کتیبهٔ سارگن، محل نگه‌داری اسب‌های ذخیره سواران اورارتو بوده که در حمله آشوری‌ها ویران شده‌است. شهر کنونی تبریز برروی خرابه‌های شهر «تَوْرِژ» (بارها) بنا شده‌است. تورژ یکی از بااهمیت‌ترین مراکز بازرگانی منطقه بوده و به‌عنوان پل ارتباطی میان شرق و غرب اهمیت فراوانی داشته‌است. این شهر در زمان حکمرانان اشکانی‌تبار ارمنستان، پایتخت این منطقه بوده‌است.  هرچند ولادیمیر مینورسکی در دانشنامه اسلام این نظریه را رد کرده و بیان می‌کند این داستان که شاه اشکانی‌تبار ارمنستان به‌خاطر انتقام کشته ‌شدن اردوان ( آخرین پادشاه اشکانی ) به دست اردشیر بابکان ( بنیان‌گذار سلسله ساسانی تبریز ) را اشغال کرده و این شهر را پایتخت ارمنستان قرار داده، تنها براساس نوشته‌های واردان - تاریخ‌نگار ارمنی در سده چهاردهم میلادی- در منابع قدیمی به چنین چیزی اشاره نشده و این روایت ریشه‌ای عامیانه دارد. در کتاب تاریخ ایران ( چاپ دانشگاه کمبریج ) آمده که شهر تبریز در اوایل دوره ساسانی (سده سه یا چهار میلادی ) بنا شده و یا به احتمال بیش‌تر در سده هفتم این واقعه روی داده‌است.

تاریخچه قالیبافی آذربایجان - تبریز
آب و هوای آذربايجان شرقي و تبریز كلا‍ً سرد وكوهستاني است. به طور كلي كوهستاني بودن منطقه و ساير اختصاصات طبيعي و جغرافيايي، تبريز و نواحي آن را براي كشاورزي و دامداري مستعد ساخته و فرآورده هاي دامي خود مردم هنردوست و صنعتگر آن را به جانب صنايع دستي بويژه هنرهاي دستي از جمله قالیبافي سوق داده است.
قاليبافي آذربايجان و تبریز، ريشه كهن دارد. تأمين مواد اوليه و سهولت دستيابي به ضرورتهاي اين حرفه نسبت به ساير مناطق ايران بيشتر بوده است. تبريز از زمان هلاكوخان مغول از مراكز عمده توليد و دادوستد قالي بوده است. پا به پاي شهر هرات ( در خراسان قديم و حاليه افغانستان ) قاليبافي در آن مراحل تكاملي خود را مي پيموده است. بخصوص در زمان صفويان با ايجاد كارگاههاي بزرگ قاليبافي، بافندگان طراز اول گردهم آمده به بافت نمونه هاي ارزنده اي دست يافتند.

تاريخ طراحي قالی تبريز
طراحي قالي آن هم در تبريز به خاطر بروز حوادث تاريخي و تحولات اجتماعي سياسي دست خوش تغييرات و فراز و نشيب هايي بوده است و گاه اين تحولات باعث قدرت گرفتن و اهميت يافتن نقش شهر تبريز در عرصه هنر طراحي قالی گرديده است.
پايه ريزي مدارس و مكاتب فرهنگي و هنري كه حتي در عصر پر آشوب تيمور نيز ادامه يافت شهر تبريز را همراه با شهرهاي آباد ماوراءالنهر، قطبي پر جاذبه در دنياي قديم ساخت.
پس از سقوط هرات به دست شاه اسماعيل صفوي، تبريز پايتخت پر قدرت ايلخانيان و مكتب دوم هنرهاي ايراني، مركز شايسته اي براي تجمع هنرمندان و نشر آثار بي نظير فرهنگي و هنري در دنياي آن روز مي شود. حضور نقاشان بزرگی نظير: بهزاد و سلطان محمد و همچنين وجود كتابخانه سلطنتي در تبريز، به رشد شكوفايي هنرهايي نظير كتاب آرايي و نقاشي كمك بسيار كرد. در اين مكتب، هنر طراحي قالی، بدون ترديد جاي خاصي داشته و طرحهاي آن بوسيله نقاشان بزرگي كه در تبريز زندگي مي كردند ترسيم مي شد و همينطور اين موقعيت ويژه باعث شد كه هنرمندان طراح قالي در تبريز با اهتمام بيشتري به اين هنر بپردازند.
در دوران معاصر نیز اساتید طراح بزرگی همچون : رسام عربزاده – امین افشار –  برگی –  رضایی – آماقانی – علیپور –  قلی نامی –  اسکندری – خیابانی – ارژنگی – کوهپایه - بنام و . . . با فعالیت خود گلستان طراحی قالی را پر طراوت تر نمودند. طراحان تبريز همه نوع ابداع و نوآوري را در لچك ها بوجود آورده اند به طوري كه لچك هاي اين شهر نسبت به ساير شهرها متنوع تر و رنگارنگترند.
و ...
 

کلیه حقوق مادی و معنوی مطالب این پورتال متعلق به اتحادیه تولید کنندگان و بافندگان قالی تبریز می باشد و استفاده از آنها با ذکر منبع بلامانع است.
EGT.ir©2009-2010,All Rights Reserved