|
تاریخ درج خبر :
شنبه, 02 مرداد 1389 منبع خبر:
روابط عمومی اتحادیه قالی تبربز
با ورق زدن نشریات تخصصی قالی در سالهای گذشته، آنچه بیشتر به چشم می خورد، تیتر های شعاری مدیرانی است که نه تنها دل در گرو این هنر – صنعت نداشته اند ، بلکه با اجرایی کردن برخی طرحهای غیرکارشناسی ، تیشه بر ریشه قالی زده اند.
اگر چه در سالهای اخیر مرکز ملی فرش ایران با همَت اهل فن و هزار خون دل بخش خصوصی ، برای ساماندهی این هنر- صنعت تشکیل شد، اما از قرار معلوم این نهاد خود نیز در برخی موارد دست به اجرای طرحهای ناپخته ایی میزند که احتمالا زخم های وارده از آن بر پیکره قالی کشور سالها بعد سر باز خواهد کرد و یقیناً در آنروز باید علت را در سطحی نگری های مرسوم جستجو کرد.
مقوله ثبت قالی و تدوین قوانین و دستورالعمل های اجرایی وکاربردی در این خصوص، امری است که همه صاحبنظران بر ضرورت آن مهر تائید می زنند، اما نحوه و شیوه اجرای آن همیشه و یا حداقل در سالهای اخیر محل مناقشه بوده است، چرا که سابقه نشان داده است در غالب موارد نظرات کارشناسی شده همراه با مستندات تاریخی و علمی جای خود را با یکسری اطلاعات سطحی و رفع تکلیفی ( چنانچه در مطالعه برخی پرونده ها ، اشتباهاتی نظیر تاریخ قالی منطقه ، نوع بافت ، اساتید و نوع رنگ و ... مشاهده می شود ) عوض کرده و نقش کم رنگتری را ایفا نموده است و به زبان ساده تر عاقبت اندیشی فدای کوته اندیشی و با کمی اغماض مصلحت اندیشی شده است.
ثبت نشان جغرافیایی قالی منطقه نیز از آن جمله طرحها و ایده هایی بود که بسیار ناپخته و با عجله آغاز شد و معلوم بود که تنظیم کنندگان آن صرفا جنبه تبلیغاتی موضوع ( بهره برداری تبلیغاتی از واژه ثبتی ) را در نظر گرفته اند. البته این مورد که از همان ابتدا مورد چالش خیلی از فعالان این هنر – صنعت، من جمله نگارنده بود. بارها و بارها به عزیزانمان در مرکز ملی فرش ایران گوشزد شد و عواقب این عمل غیرتخصصی ترسیم گردید. چراکه با تکمیل 2 برگ سوال ( تصاویرآن به پیوست ) در چند سطر نمی توان، کلیات قالی آن منطقه را بیان داشت، گو اینکه شما استاد صنعت ایجاز باشید!
باری ، مرکز ملی شروع به ثبت نشان جغرافیایی مناطق اقدام نمود و ریاست محترم مرکز نیز هر روز در مصاحبه ها بر تعداد مناطق ثبت شده افزود تا آنچه که پیش بینی می شد و فاجعه نام داشت از راه رسید . . .
چند روز پیش ریاست سازمان بازرگانی استان آذربایجان غربی مصاحبه ایی انجام داد و نکته نظراتی پیرامون این ثبت ابراز داشت ، متن مصاحبه و نقد آن را می خوانید :
فرش افشار تکاب و ریزماهی خوی ثبت جهانی می شود
رییس سازمان بازرگانی آذربایجان غربی از ثبت جهانی دو برند فرش افشار آهنین تکاب و فرش ریز ماهی خوی تا سال 90 خبرداد.
( ریاست محترم از نحوه جهانی شدن ، مجرا و محل ثبت و ... توضیحاتی بیان نفرموده اند و یا اینکه آیا مرکز ملی فرش ایران به استناد 2 برگ سوال ( توصیه می شود 2 برگ ارسالی در خصوص قالی ماهی آن شهرستان دوباره خوانی شود ) ، می خواهد ثبت جهانی نماید!؟ )
به گزارش خبرنگار مهر در ارومیه، جعفر صادق اسکندری در نشست خبری افزود: خرداد ماه سال جاری این دو برند برای نخستین بار در صنعت فرش ایران به ثبت ملی رسیدند و در این راستا با هدف شناساندن صنعت فرش کشور مراحل ثبت جهانی این دو فرش در حال اجراست.
( به نظر این کلمه نخستین بار ، جای بررسی دارد ، زیرا ثبت ملی با ثبت نشان جغرافیایی قالی منطقه فرق بسیار دارد و این که ثبت جهانی در حال انجام است ، به وسیله چه کسی و در کجا ؟! )
وی ادامه داد: فرشهای افشارتکاب و ریزماهی خوی با همت کارشناسان فرش به ترتیب با شمارههای 926 و927 درسازمان حمایت از حقوق مالکیت صنعتی به ثبت رسید. اسکندری هدف از ثبت ملی و بینالمللی این دو اثررا تبیین جایگاه معنوی آنها عنوان کرد و در ارتباط با مزایای ثبت ملی این آثار، گفت: چنانچه در سایر شهرها و استانهای کشور فرشی با این ویژگی توسط بافندهها عرضه شود با عنوان فرش افشار تکاب و ریزماهی خوی شناخته میشود.
( با توجه به این گفتار ریاست محترم ، نشانه های فاجعه را در می یابیم ، زیرا با عجله ایی که در ثبت نشان جغرافیایی قالی این منطقه و مناطق دیگر صورت گرفته برداشت های این چنینی ، مشکلی بر مشکلات علاوه خواهد کرد ! در توضیح بایستی عرض نمایم چنانچه همگان می دانند نقش ماهی ریشه در تفکر مهری ( میترایی ) دارد ، ( که در تکمیل پرونده به هیچ وجه اشاره ایی به آن نشد است ) نقش ماهی نقوشی است که ازهرات وارد ایران شد و در دوران تیموری و صفوی رشد داشته و دوران قاجار و پهلوی تنوع و گونه گونی زیادی را طی کرده است، مناطق سنه کردستان ، اطراف قاين ، تربت جام و تربت حيدريه و تبریز از مهم ترین و زیبا بافت ترین این نوع قالی ها بوده اند ، بخصوص محله ایی به نام مارالان در تبریز که از 70 سال پیش قالی های ماهی رجشمار60 تا 70 آن در میان تجار و اهل فن بسیار مشهور است و به نام ماهی مارالان خود ، برند شده است. اما در 20 سال اخیر که نقش ماهی به علت یکنواختی طرح و نقش از رونق بافت در تبریز افتاد ، تجار این شهر به خاطر نیروی کار ارزان و رجشمار پایین بافت آن را به خوی و شهرهای اطراف انتقال دادند و از این رهگذر این شهرستان ، بافت این نقش را پسندید و اکثر تولیدات خود را با نقش ماهی عرضه داشت ، نکته اساسی اینجاست که بر فرض محال قالی نقش ماهی70 رج مارالان تبریز ، که از نظر قدمت ، نوع مواد مصرفی ، کیفیت گره و طرح در رده ممتازی قرار دارد ، طبق این ادعا از این به بعد ماهی خوی نامیده میشود ، آیا تجار و فروشندگان و خریداران آگاه قالی ، علاقمند به تضعیف و تغییر ماهیت قالی خود خواهند بود ؟! ).
این مقام مسئول با بیان اینکه 90 درصد فرشهای تولیدی آذربایجان غربی از این دو نوع هستند، اظهار داشت: در آذربایجان غربی 105 هزار نفر در عرصههای مختلف رنگرزی، بافندگی، طراحی و مسائل فنی فعالیت میکنند که بیشتر آنها در زمینه فرش برند افشار تکاب و ریزماهی خوی فعالیت دارند.
( اگرواقعا تولید90 درصدی قالی آذربایجانغربی همین دو نوع طرح باشد، نه تنها جای افتخار نیست بلکه جای تاسف و تفکر است ، زیرا این منطقه در عصر کنونی با فاجعه تولیدی روبرور است، زیرا دنیا درخواست تنوع و نوآوری میکند، رقبا در پی کشف بازارهای جدید می باشند و امکانات بیشتری دراختیار طراحان نو آور قرار می دهند تا نبوغ خود را صرف طراحی نمایند و... اما مسئولان ما با کمال افتخار از محدود بودن نوآوری و تکرار یک طرح حرف می زنند ، سوال اینجاست ، نقش ماهی که از طرح های قدیمی و مشترک میان مناطق کشور ماست و هیچ کس حق ادعا و انحصار آن را نمی تواند داشته باشد و این همان موردی بود که از ماه ها قبل متذکر می شدیم و همین نکته است که وقتی بدون کار کارشناسی اقدام به ثبت می شود ، متعاقب آن نیز چنین ادعاهایی را شاهد خواهیم بود، که این خود بر مشکلات خواهد افزود).
( درخصوص نقش ماهی اساتید قالی ایران در جای جای کتب خود توضیحاتی نوشته اند ، نگارنده نیز درسال1386، در بخش اساطیر و قالی آذربایجان از مجموعه مستند قالی آذربایجان، به پیشینه، علت وجودی این نقش، انواع و محل های بافت نقش ماهی و... اشاره نموده ام ).
امید بنام
2 مرداد 1389
|